مقدمه ای مفید در بحث امام مهدی علیه السلام در روایات

مقدمه ای مفید در بحث امام مهدی علیه السلام در روایات
شناخت دین و ابعاد گوناگون آن، وظیفه تمامی مردم در همه دوران‌ها است. این شناخت وقتی معتبر و دقیق خواهد بود که بر اساس روش صحیح معرفی به دست آید. بنابراین به حکم عقل، نخستین قدم در دین‌شناسی،‌رجوع به آورنده و تبیین کننده دین، برای یافتن روش شناخت است.
تأکیدات شارع مقدس، نشانگر آن است که شناخت اسلام، بر دو پایه استوار است: یکی خردورزی و تعقّل و دیگری رجوع به منابع اصیل نقلی آن (یعنی قرآن و روایات صحیح اهل بیت علیهم السلام، معصومان علیهم السلام)… امام صادق‌علیه السلام درباره اهمیت منابع نقلی می‌فرماید:« مَا مِنْ شیءٍ اِِلاّ وَ فِیِه کِتابٌ اَوْ سُنه»۱ « هیچ چیزی نیست، مگر آنکه در مورد آن آیه یا روایتی وجود دارد».
از میان منابع اسلام «سنّت» نقش ویژه‌ای دارد؛ زیرا گستره نظر عقل محدود است و در امور اعتباری، چندان دخالتی ندارد و از طرفی قرآن نیز به مثابه قانون اساسی اسلامی، که بیشتر به کلیات پرداخته و بیان جزئیات را به «سنت» واگذار کرده است. علاوه بر اینکه فهم مراتب قرآن و دست‌یابی به مفاهیم والای آن، احتیاج به بیان پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و اهل بیت علیهم السلام دارد. حال دانستن معارف مهدوی و فهم کامل و دقیق و معتبر آن، تنها با رجوع به منابع اصیل اسلامی ـ و به خصوص روایات معصومان ـ علیهم السلام ـ امکان پذیر است.

ضرورت بحث

«مهدویت» از زوایای مختلف قابل بررسی است و پرداختن به آنها از چشم انداز روایات دارای اهمیت خاصی است؛ زیرا:
یکم: منجی و مهدی از صدر اسلام و بلکه پیش از آن به علت غیر تجربی بودن و حالت پیشگویی داشتن آن، همواره مورد رغبت مردم بوده و سؤالات آنها و پاسخ‌های معصومان علیهم السلام را در پی داشته است.
دوم: گسترش روحیه امید درجامعه و ترویج فرهنگ صحیح انتظار،‌در تمامی دوران‌ها و معرفی مهدوی موعود راستین به نسل‌های مختلف، از طریق روایات امکان پذیر بوده و اکنون نیز بهترین راه‌ برای نیل به این مقصود، همان میراث گران‌بهای معصومان علیهم السلام است.
سوم: تلاش تاریخی برای جلوگیری از نقل روایات و کوشش دیگران برای دخل و تصرف و حذف بعضی از احادیث نوشته شده و ایجاد شک و تردید در برخی دیگر، ضرورت اهتمام به حدیث در تبیین فرهنگ مهدوی و پاسداری از آن را یادآوری می‌کند.۲

تعریف واژه‌ها

به منظور درک سریع مطالب و برای جلوگیری از برداشت‌های گوناگون از واژه‌ها، لازم است که قبل از ورود به بحث، برخی از اصطلاحات را توضیح داده و مراد خود را از واژه‌ها بیان کنیم:

۱٫حدیث

حدیث در لغت به چیزی گفته می‌شود که ناپیدا بوده و سپس پیدا می‌شود و در اصطلاح ما عبارت است از: «قولُ المعصوم اؤ ما یَحکی قولَهُ او فِعْلَهُ او تقریرَهُ»؛ یعنی، گفتار و یا آنچه سخن معصوم یا فعل و تقریر او را بازگو می‌کند.
اهل سنت هم حدیث را قول، فعل و تقریر پیامبر صلی الله علیه و آله، صحابه و تابعین می‌دانند.۳

۲٫سنت

اصل قول، فعل و تقریر معصوم علیهم السلام است.۴

۳٫صحیح

صحیح روایتی است که سند آن به وسیله راویان عادل و امامی در تمامی طبقات به معصوم متصل باشد.۵
محدثان اهل سنت روایاتی را صحیح می‌دانند که سند آن توسط راویان عادل ضابط متصل بوده و فاقد شذوذ و علت باشد؛ یعنی، آن را بیش از یک عادل نقل کرده و از هر عیبی به دور باشد.۶

۴٫حَسَن

روایتی است که سند آن توسط راویان امامی عادل به استثنای یک یا چند راوی ـ که تصریح به عدالت آنان نشده و تنها به مدح و ستایش آنها اکتفا شده ـ به معصوم متصل باشد.
اهل سنت روایتی را حَسن می‌دانند که سند آن، از طریق عادل خفیف الضبط، متصل و عاری از شذوذ و علت باشد. مراد از خفیف الضبط ـ در برابر تمام الضبط ـ کسی است که در ضبط او، اندکی خلل راه یافته است.۷

۵٫ متواتر

خبری است کخه در تمام طبقات، شمار راویان آن به حدی باشد که احتمال تبانی آنان بر دروغ، عادتاًَ محال است.

۶٫صِِحاح سِِتّه

اهل سنت شش کتاب حدیثی خود را کاملاَ صحیح می‌دانند: صحیح بخاری، صحیح مسلم (صحیحین)، سنن ابن ماجه، سنن ابی داوود، سنن ترمذی و سنن نسائی.
پی نوشتها:

۱ . کافی، ج ۱، ص ۵۹، ح ۴٫
۲٫ ر.ک: الامام المهدی عند اهل السنه، مهدی فقیه ایمانی.
۳٫ تدریب الراوی، ج ۱، ص ۲۳٫
۴ . روایت و درایت، ص ۲۶٫
۵ . آشنایی با علوم حدیث، ص ۱۷۹٫
۶٫ همان، ص ۱۸۰، به نقل از نخبه الفکر، ص ۱۲٫
۷ . آشنایی با علوم حدیث، ص ۱۸۱٫

از کتاب انتظار ۴ ،امام مهدی در احادیث شیعه و سنی / محمدامین بالادستیان ، سیدمحمد روحانی ، جواد جعفری ، مهدی یوسفیان / www.isfahan.mahdi313.org

مطلب قبلیمنابع روایی درباره حضرت مهدی (ع) (منابع اهل تسنن)
مطلب بعدیآیا براستی در صحیحین از احادیث امام مهدی هیچ خبری نیست؟

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید